آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

98

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

ملا صدرا - جسته‌جسته در امور عامه و جاهاى ديگر تعلقيه نقل كرده است . آقا على از استاد خود ملا آقاى قزوينى نقل نكرده است ، ولى از ملا اسماعيل اصفهانى معروف به واحد العين و ملا اسماعيل حكيم و آخوند ملا على نورى حواشى نقل كرده است . او گاهى از شوارق و ديگر كتب فلسفى كه در توضيح عبارات اسفار شاگرد را راهنمايى مىكند ، عباراتى كوتاه نقل مىكند . آقا على گويا جواهر و اعراض اسفار را نيز تدريس كرده است . در جواهر و اعراض از هر عبارتى كه در حل مشكل عبارات مدخليت داشته از جمله از كتاب ملا صدرا و ابن سينا و ديگران استفاده كرده است . » « 1 » « حواشى آقا على بر قسمت نفس اسفار مفصل است و شايد تمام آن حواشى بيش از مطالب كتاب نفس است و متضمّن عالىترين تحقيقات در علم النفس است . . . » « 2 » « اين مطلب را آقا على مفصل در حواشى جواهر و اعراض و نيز در اوايل شرح هدايه بيان كرد است . . . » « 3 » ما دربارهء ميزان انطباق اين اطلاعات بر نسخ بدست آمده از اسفار در سطور آينده به شكل جزئى بحث خواهيم كرد . 5 - مشخصات نسخ خطى تعليقات اسفار آقا على براى بدست آوردن تعليقات آقا على مدرس طهرانى به كليهء فهرستهاى نسخ خطى كتابخانه‌هاى عمومى داخل و خارج و نيز كتابخانه‌هاى خصوصى داخلى اساتيد كه فاقد فهرست نسخ خطى هستند مراجعه شد . حاصل اين مراجعهء سه ساله بدست آوردن نسخ ذيل از تعليقات اسفار آقا على مدرس است . مشخصات اين نسخه‌ها عبارتند از : * نسخه اول : نسخه اصل ، به خط و امضاء آقا على مدرس طهرانى : آقا على حواشى خود را در اطراف صفحات و بين سطور متن و نيز بين متن و حواشى سبزوارى در نخستين چاپ سنگى اسفار ( تهران : 1282 ، متن به خط كلبعلى افشار قزوينى و حاشيه سبزوارى به خط محمد صادق گلپايگانى ) درج كرده است . اين اسفار دو جلدى طبق تاريخ ثبت شده در آغاز جلد اوّل آن در سال 1285 به آقا على منتقل شده است . آغاز جلد دوم مزين به مهر

--> ( 1 ) . سيد جلال الدين آشتيانى ، مقدمه انوار جليه ، ملا عبد الله مدرس زنوزى ، ص 20 - 21 . ( 2 ) . آشتيانى ، مقدمه المبدء و المعاد ، صفحه 52 . ( 3 ) . آشتيانى ، پيشين ، ص 56 .